วรรณกรรมภาษาอิดดิช ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของงานเขียนชาวยิวอาชเคนาซี

วรรณกรรมภาษาอิดดิช (Yiddish literature) ครอบคลุมงานเขียนประเภทวรรณศิลป์ทั้งหมดที่เขียนขึ้นด้วยภาษาอิดดิช ซึ่งเป็นภาษาของชาวยิวกลุ่มอาชเคนาซี (Ashkenazic Jewry) โดยภาษาอิดดิชมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาเยอรมันระดับกลาง (Middle High German) ประวัติศาสตร์ของวรรณกรรมแขนงนี้สะท้อนถึงการเดินทางของชาวอิดดิชที่มีรากฐานอยู่ในยุโรปกลางและมีศูนย์กลางอยู่ในยุโรปตะวันออกเป็นเวลาหลายศตวรรษ

ยุคสมัยของวรรณกรรมภาษาอิดดิช

นักวิชาการมักแบ่งประวัติศาสตร์ของวรรณกรรมภาษาอิดดิชออกเป็น 3 ช่วงเวลาหลัก แม้ว่าการกำหนดวันที่ที่แน่นอนของแต่ละยุคจะทำได้ยาก แต่สามารถสรุปกรอบเวลาโดยประมาณได้ดังนี้:

• วรรณกรรมอิดดิชยุคเก่า (Old Yiddish literature): ตั้งแต่ประมาณปี ค.ศ. 1300 ถึง 1780
• วรรณกรรมยุคฮาสคาลาห์และฮาซิดิก (Haskalah and Hasidic literature): ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1780 ถึงประมาณ 1890 โดยเป็นช่วงเวลาที่มีการเคลื่อนไหวทางปัญญาและการตีความทางศาสนาที่สำคัญ
• วรรณกรรมอิดดิชสมัยใหม่ (Modern Yiddish literature): เริ่มต้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1864 ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

การรวบรวมและบันทึกทางบรรณานุกรม

หนึ่งในแหล่งอ้างอิงที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ศึกษาด้านนี้คือ Leksikon Fun Der Nayer Yidisher Literatur (พจนานุกรมวรรณกรรมอิดดิชสมัยใหม่) ซึ่งจัดพิมพ์โดยสภาเพื่อวัฒนธรรมยิว (Congress for Jewish Culture) ระหว่างปี ค.ศ. 1956 ถึง 1981 โดยแบ่งออกเป็น 8 เล่ม และมีการนำเสนอข้อมูลโดยสังเขปของนักเขียนภาษาอิดดิชประมาณ 7,000 คน